Fouten in de regenwaterafvoer zijn veel goedkoper te corrigeren terwijl de sleuven nog open liggen dan na het asfalteren, egaliseren, aanleggen van groenvoorzieningen of de oplevering.
Bij nieuwbouw in Vilvoorde moeten ontwikkelaars rekening houden met de Vlaamse regenwaterregels, lokale aansluitvereisten, de verplichte inspectie van particuliere afwatering en de voorwaarden van de milieuvergunning. Goedkeuring van een afwateringsplan bewijst niet dat het geïnstalleerde systeem overeenkomt met het goedgekeurde ontwerp. De voltooide installatie moet nog steeds worden gecontroleerd voordat deze in gebruik wordt genomen.
Deze richtlijn is van toepassing op projecten in Vilvoorde en andere Vlaamse gemeenten rond Brussel . Projecten binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest volgen een andere regelgeving en aansluitingsprocedure.
Overzicht van de vereisten voor regenwaterafvoer
| Projectvereiste | Wat ontwikkelaars moeten controleren |
| Regenwatercollectie | De benodigde tankinhoud is afhankelijk van het projecttype en het horizontale dakoppervlak. |
| Hergebruik van regenwater | Functionele aansluitingen voor geschikte toepassingen die niet geschikt zijn voor drinkwater. |
| Infiltratie ter plaatse | Vereist volume en infiltratieoppervlak, afhankelijk van de locatieomstandigheden en uitzonderingen. |
| Gescheiden afwatering | Regenwater en afvalwater moeten op privéterrein gescheiden blijven. |
| Vergunningsdocumenten | De afwateringsindeling en de van toepassing zijnde regenwaterafvoer moeten overeenkomen met de uiteindelijke installatie. |
| Particuliere rioleringsinspectie | Moet, indien wettelijk vereist, worden ingevuld door een erkende inspecteur. |
| Riool aansluiting | Moet de procedure volgen die is vastgesteld door Vilvoorde en RioPact. |
Welke regels gelden er in Vilvoorde?
De afwatering van regenwater bij nieuwbouw in Vilvoorde wordt hoofdzakelijk geregeld door:
- de Vlaamse Regionale Regenwaterregeling 2023
- de toepasselijke milieuvergunningsvoorwaarden
- de Algemene Regeling Waterverkoop
- de technische eisen van de lokale rioolbeheerder
- eventuele projectspecifieke voorwaarden opgelegd door de vergunningverlenende instantie
Voor rioolaansluitingen in Vilvoorde is RioPact de relevante lokale beheerder. Ontwikkelaars dienen het aansluitpunt, de technische vereisten, de aanvraagtermijn en de inspectieprocedure met RioPact te bevestigen, in plaats van ervan uit te gaan dat Aquafin of Fluvius alle rioolaansluitingen in Vlaams-Brabant beheert.
Aquafin beheert belangrijke afvalwaterinfrastructuur en treedt in sommige gemeenten op als rioolbeheerder, maar is niet de universele aansluitautoriteit voor alle projecten in Vlaanderen.
1. Vereisten voor regenwatertanks
De Vlaamse regelgeving vereist dat het minimale volume van de regenwatertank aansluit bij de schaal en het type van het project.
Voor een nieuwe eengezinswoning gelden over het algemeen de volgende minimale volumes:
| Horizontaal dakoppervlak | Minimale inhoud van de regenwatertank |
| Tot 80 m² | 5,000 liter |
| Meer dan 80 m² tot 120 m² | 7,500 liter |
| Meer dan 120 m² tot 200 m² | 10,000 liter |
| 200 m² en groter | Doorgaans berekend op 100 liter per m², onder voorbehoud van de toepasselijke bepalingen. |
Deze cijfers mogen niet blindelings worden toegepast op appartementencomplexen, gemengde projecten, industriële gebouwen of grotere niet-residentiële projecten. Voor die projecten kunnen andere berekeningen nodig zijn, afhankelijk van het dakoppervlak, het gebouwgebruik, het aantal wooneenheden en de verwachte regenwaterafvoer.
Het horizontale dakoppervlak dat in de berekening wordt gebruikt, moet overeenkomen met het oppervlak dat volgens de geldende regels op het regenwateropvangsysteem is aangesloten. Ontwikkelaars dienen de officiële documentatie over regenwaterafvoer en de projectplannen te gebruiken in plaats van de tankcapaciteit te schatten op basis van het totale terreinoppervlak.
2. Opgevangen regenwater moet hergebruikt worden.
Het installeren van een tank is niet voldoende. Het systeem moet operationeel zijn en het opgevangen regenwater moet zoveel mogelijk worden gebruikt voor doeleinden die geen drinkwaterkwaliteit vereisen.
Afhankelijk van het type gebouw en de geldende voorschriften kan dit het volgende omvatten:
- toilet doorspoelen
- levering van wasmachines
- reinigingswater
- tuin of buitengebruik
De installatie vereist een functionerende pomp of een geschikt zwaartekrachtsysteem, samen met de benodigde aanvoerleidingen.
Een tank die ondergronds is geplaatst maar geen functionele aansluiting voor hergebruik heeft, voldoet niet aan de beoogde eisen op het gebied van regelgeving of waterbeheer.
3. Regenwater en afvalwater moeten gescheiden blijven.
Regenwater moet op privéterrein gescheiden blijven van afvalwater.
Dat betekent dat het ontwerp aparte netwerken moet bieden voor:
- afvalwaterwaaronder zwart water uit toiletten en grijs water uit wastafels, douches, wasmachines en soortgelijke apparaten.
- regenwater vanaf daken en verbonden buitenoppervlakken
Toiletten produceren geen grijs water. Ze produceren zwart water, oftewel fecale afvalstoffen.
De particuliere systemen moeten gescheiden blijven, zelfs wanneer de beschikbare openbare infrastructuur aan de perceelgrens een gecombineerd rioolstelsel is. De rioolbeheerder bepaalt hoe de afzonderlijke particuliere aansluitingen op het beschikbare openbare netwerk worden aangesloten.
Voeg de regenwater- en afvalwaterleidingen binnen het perceel niet samen, alleen omdat de straat momenteel is aangesloten op een gecombineerd rioolstelsel.
4. Infiltratievereisten ter plaatse
De Vlaamse regels geven prioriteit aan deze volgorde:
- regenwater opvangen
- hergebruik het
- Overtollig water ter plaatse infiltreren waar nodig en technisch mogelijk.
- bufferen of lozen onder de toepasselijke voorwaarden.
Waar de infiltratie-eis van toepassing is, gelden over het algemeen de volgende minimale ontwerpwaarden:
- 33 liter infiltratievolume per vierkante meter van het betreffende aangesloten drainagegebied
- een infiltratieoppervlak dat ten minste 8% van dat oppervlak beslaat
Dit zijn uitgangspunten volgens de regelgeving, geen vervanging voor het ontwerp van de locatie.
De juiste oplossing kan afhangen van:
- grondwaterstand
- bodemgesteldheid
- beschikbare open ruimte
- fundamenten bouwen
- besmettingsrisico's
- gevoeligheid voor overstromingen
- vergunningsvoorwaarden
- vrijstellingen of aangepaste vereisten die van toepassing zijn op het perceel
Een infiltratiegreppel, bassin, kratsysteem of wadi moet daarom specifiek voor het project worden ontworpen. Ontwikkelaars mogen geen algemeen detail van een andere locatie kopiëren zonder te controleren of dit geschikt is voor het perceel in Vilvoorde.
5. De vergunningsdocumentatie moet overeenkomen met de installatie.
Voor de aanvraag van een milieuvergunning kunnen het officiële regenwaterformulier en de drainagedocumentatie vereist zijn.
Het ingediende materiaal moet duidelijk aantonen:
- horizontaal dak en aangrenzende oppervlakken
- capaciteit van de regenwatertank
- gepland hergebruik van regenwater
- infiltratie- of bufferberekeningen
- overlooproute
- gescheiden systemen voor regenwater en afvalwater
- inspectie- en toegangskamers
- aansluitpunten op de perceelsgrens
De vergunningsinspecteurs beoordelen het voorgestelde ontwerp. Ze certificeren niet dat de aannemer later alle ondergrondse leidingen correct heeft geïnstalleerd.
Als het ontwerp tijdens de grondwerkzaamheden verandert, moet de as-built documentatie worden bijgewerkt. Een goedgekeurd plan dat niet meer overeenkomt met de uiteindelijke installatie kan problemen opleveren tijdens de inspectie en de oplevering.
Een veiliger nalevingsproces voor nieuwbouwprojecten
Er bestaat geen universele zesstappenprocedure voor de goedkeuring van CCTV-systemen. Een nauwkeurigere projectworkflow is als volgt:
Fase 1: Bevestig de bevoegde rioolbeheerder
Voor een project van Vilvoorde is het raadzaam om tijdig de aansluitvereisten met RioPact te controleren. Vilvoorde adviseert om de aanvraag voor een aansluiting op het openbare riool ruim vóór de aansluitfase van de bouw in te dienen.
Nader toelichten:
- de beschikbare openbare rioleringsregeling
- het voorgestelde verbindingspunt
- aanvraag doorlooptijd
- privé-inspectie vereist
- technische aansluitvereisten
- of er specifieke toegangskamers nodig zijn
Fase 2: Voltooi het ontwerp van de afwatering voor de vergunning
Ontwerp de regenwater- en afvalwatersystemen aan de hand van de juiste projectgegevens.
Bevestigen:
- tankafmetingen
- hergebruik verbindingen
- infiltratieberekeningen
- aparte netwerken
- overlooproute
- inspectietoegang
- lokale en vergunningsspecifieke voorwaarden
Fase 3: Installatie en documentatie van de particuliere afwatering
Installeer het systeem in overeenstemming met het goedgekeurde ontwerp en de erkende technische praktijk.
Houd een register bij van:
- pijpleidingroutes
- kruispunten
- niveaus en gradiënten
- materiële overgangen
- access points
- locaties van tanks en infiltratiesystemen
- wijzigingen ten opzichte van het goedgekeurde plan
Foto's die vóór het aanvullen van de grond zijn genomen, zijn nuttig bewijsmateriaal. Ze vervangen de verplichte inspectie niet, maar ze kunnen latere verificatie en het oplossen van problemen vergemakkelijken.
Fase 4: Kwaliteitscontroles uitvoeren vóór de sluiting
Controleer de installatie op zichtbare gebreken voordat u ontoegankelijke gedeelten definitief afsluit.
Afhankelijk van het project kan dit het volgende omvatten:
- visuele controles
- niveau- en hellingsmetingen
- Waterdichtheids- of druktesten waar gespecificeerd
- stroom testen
- bevestiging dat regenwater en afvalwater niet met elkaar in verbinding staan
- optionele CCTV-inspectie
Dit zijn kwaliteitscontrolemaatregelen. Ze mogen niet als universeel verplicht worden beschouwd, tenzij de vergunning, rioolbeheerder, specificatie of erkende inspecteur ze expliciet vereist.
Fase 5: Regel de verplichte inspectie van de particuliere riolering.
Bij nieuwbouw is een inspectie van de particuliere riolering door een erkende inspecteur verplicht.
De inspecteur controleert zaken als:
- of de riolering correct is aangesloten
- of regenwater en afvalwater gescheiden worden
- of regenwater wordt opgevangen en hergebruikt in overeenstemming met de geldende voorschriften.
Als de installatie voldoet aan de eisen, geeft de inspecteur een keuringsbewijs af.
Als er gebreken worden geconstateerd, ontvangt het project een afwijkingsrapport waarin wordt aangegeven wat er moet worden gecorrigeerd. De installatie moet vervolgens worden aangepast en opnieuw worden geïnspecteerd.
Fase 6: Voltooi het rioolaansluitingsproces
Gebruik het conformiteitsinspectiecertificaat en andere vereiste documenten om het aansluitings- of inbedrijfstellingsproces te voltooien zoals vastgesteld door RioPact.
De exacte volgorde moet worden bevestigd met de rioolbeheerder, omdat de aansluitprocedures niet in elke Vlaamse gemeente hetzelfde zijn.
Is cameratoezicht verplicht?
Niet geschikt voor elke nieuwbouwrioleringsinstallatie.
Een CCTV-inspectie en de wettelijk verplichte inspectie van particuliere riolering zijn niet dezelfde dienst.
De wettelijk verplichte inspectie moet worden uitgevoerd door een erkende inspecteur en resulteert in een officieel inspectiecertificaat. CCTV is een aparte diagnose- en kwaliteitscontrolemethode die visueel bewijs kan leveren van de binnenkant van de leidingen.
Camerabewaking is nuttig wanneer:
- Ondergrondse leidingen worden moeilijk toegankelijk.
- Er wordt een probleem met de helling of stilstaand water vermoed.
- Aannemers moeten knooppunten of overgangen controleren.
- Er kan tijdens de bouw puin naar binnen zijn gekomen.
- Het systeem heeft een doorstroomtest niet doorstaan.
- De ontwikkelaar wil een intern inspectierapport vóór de oplevering.
- Een afwijking vereist nader onderzoek.
Een camera-inspectie kan helpen om gebreken in een vroeg stadium op te sporen, maar vervangt niet de erkende particuliere rioolinspectie en geeft de camera-aannemer niet het recht om het wettelijk verplichte certificaat af te geven, tenzij die aannemer afzonderlijk bevoegd is om de officiële inspectie uit te voeren.
Veelvoorkomende problemen die vóór de overdracht zijn geconstateerd
Kruisverbindingen tussen regenwater en afvalwater
Eén verkeerde aansluiting kan de twee systemen met elkaar verbinden.
Dit kan het ontwerp van de afwatering ondermijnen en leiden tot een afwijking tijdens de officiële inspectie. Aannemers dienen de afwateringssystemen te identificeren en te testen voordat oppervlakken permanent worden afgesloten.
Ontbrekende of niet-functionele hergebruiksmogelijkheden van regenwater
Een tank kan weliswaar de juiste afmetingen hebben, maar toch niet aan de beoogde eisen voldoen als de pomp, de distributieleidingen of de hergebruikaansluitingen ontbreken of niet functioneren.
Test het volledige hergebruiksysteem vóór de overdracht.
Onjuiste tankinhoud
De tankgrootte moet aansluiten op de betreffende projectcategorie en de berekening van het dakoppervlak. Ga niet automatisch uit van 5,000 liter voor elk huis en gebruik geen tabel voor woonhuizen voor grotere projecten.
Infiltratievoorziening komt niet overeen met het ontwerp.
Mogelijke problemen zijn onder andere:
- onvoldoende opslagvolume
- onvoldoende infiltratieoppervlak
- onjuist verbonden gebied
- ongeschikte locatie
- geblokkeerde of onvoltooide overloop
- installatie die afwijkt van het goedgekeurde plan
De wettelijke berekening is het minimale uitgangspunt. Locatie- en vergunningsvoorwaarden kunnen een andere oplossing vereisen.
Inspectiepunten zijn ontoegankelijk.
Toegangskamers moeten zichtbaar, veilig en bruikbaar blijven voor inspectie en onderhoud.
Begraaf, dicht af, bedek of blokkeer ze niet permanent voordat de drainage-inspectie is voltooid.
Vuil in nieuwe leidingen
Nieuw betekent niet per se schoon. Zand, mortel, verpakkingsmateriaal, aarde of bouwafval kunnen tijdens bouwwerkzaamheden in open leidingen terechtkomen.
Tijdelijke afdekkingen en zorgvuldige controle van de locatie verminderen dit risico. Een debietmeting of camera-inspectie kan helpen wanneer er een vermoeden van besmetting bestaat.
De installatie komt niet overeen met het goedgekeurde plan.
Bouwteams passen routes soms aan vanwege funderingen, nutsvoorzieningen, hoogteverschillen of landschapsinrichting.
Noodzakelijke wijzigingen moeten worden vastgelegd en gecontroleerd. Een niet-vastgelegde afwijking kan inspectieproblemen veroorzaken, zelfs als de leiding ogenschijnlijk functioneert.
De rol van DrainResQ in het proces
DrainResQ mag niet worden gepresenteerd als de instantie die het project goedkeurt, tenzij het over de afzonderlijke erkenning beschikt die vereist is om de wettelijk verplichte inspectie van particuliere rioleringssystemen uit te voeren.
DrainResQ kan ontwikkelaars en aannemers ondersteunen met:
- CCTV-camera-inspectie
- interne documentatie over de toestand van de leidingen
- het lokaliseren van stilstaand water of obstakels
- ontoegankelijke afvoergedeelten controleren
- ontstoppen van afvoeren waar bouwafval de leiding is binnengedrongen
- hogedrukspuiten waar passend
- vervolgdiagnose na een mislukte test of afwijkende bevinding
De officiële inspectie en keuring moeten nog steeds worden uitgevoerd door een erkende inspecteur.
Bij nieuwbouw is het meest geschikte moment om DrainResQ in te schakelen vóór de definitieve oplevering of overdracht van het wegdek, wanneer de toegang voor herstelwerkzaamheden nog goed te doen is.
Vilvoorde versus Brussels Hoofdstedelijk Gewest: verwar de processen niet.
Vilvoorde ligt in Vlaanderen. De Vlaamse regenwaterregeling en de Vilvoorde/RioPact-procedure zijn van toepassing.
Projecten binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vallen onder een ander wettelijk en administratief kader en kunnen de betrokkenheid van Brussels Environment, VIVAQUA, de betreffende gemeente en andere vergunningsdocumentatie vereisen.
Ontwikkelaars die aan beide zijden van de regiogrens actief zijn, moeten aparte checklists voor naleving van de regelgeving hanteren. Dien geen Vlaams afwateringspakket in met de veronderstelling dat dezelfde formulieren en bevoegdheden gelden in Brussel-Hoofdstad.
Checklist voor ontwikkelaars vóór de inspectie
Voordat u een erkende particuliere rioolinspectie laat uitvoeren, dient u het volgende te bevestigen:
- De geïnstalleerde afwatering voldoet aan het goedgekeurde ontwerp.
- Regenwater en afvalwater blijven gescheiden.
- De juiste regenwatertank is geïnstalleerd.
- het regenwaterhergebruiksysteem werkt
- Infiltratie of buffering is voltooid.
- De overlooproutes zijn aangesloten zoals goedgekeurd.
- Toegangs- en inspectieruimtes zijn zichtbaar.
- Openbare en particuliere aansluitpunten zijn herkenbaar.
- Het bouwafval is verwijderd.
- De as-built tekeningen weerspiegelen de wijzigingen op de bouwplaats.
- De eisen van de bevoegde rioolbeheerder zijn gecontroleerd.
- De erkende inspecteur beschikt over de benodigde documenten voor het bezoek.
Veelgestelde Vragen / FAQ
Heb ik een regenwatertank nodig voor een nieuwbouwhuis in Vilvoorde?
De Vlaamse regenwaterverordening schrijft over het algemeen voor dat regenwater moet worden opgevangen bij overdekte gebouwen die binnen het toepassingsgebied vallen. De minimale capaciteit is afhankelijk van het type gebouw en het horizontale dakoppervlak.
Voor een doorsnee nieuwbouw eengezinswoning begint het minimum bij 5,000 liter voor dakoppervlakken tot 80 m² en neemt toe voor grotere daken.
Is 5,000 liter genoeg voor elk nieuwbouwhuis?
Nee.
Voor een nieuwe eengezinswoning:
- Voor een oppervlakte tot 80 m² is doorgaans minstens 5,000 liter nodig.
- Voor een oppervlakte van meer dan 80 m² tot 120 m² is doorgaans minstens 7,500 liter nodig.
- Voor een oppervlakte van meer dan 120 m² tot 200 m² is doorgaans minstens 10,000 liter nodig.
Voor grotere daken en andere bouwtypen is de bijbehorende projectberekening vereist.
Kan regenwater rechtstreeks in het openbare riool worden geloosd?
Het Vlaamse kader geeft prioriteit aan inzameling, hergebruik en infiltratie. Eventuele overige lozingen moeten voldoen aan de regelgeving, milieuvoorschriften, vergunningsvoorwaarden en instructies van de rioolbeheerder.
Ontwerp geen directe rioolaansluiting zonder eerst te controleren of dit voor het specifieke project is toegestaan.
Moet regenwater en afvalwater gescheiden worden als de straat een gecombineerd rioolstelsel heeft?
Ja, ze moeten gescheiden blijven op privéterrein. De rioolbeheerder bepaalt hoe die privé-aansluitingen op de openbare infrastructuur bij de grens worden aangesloten.
Is cameratoezicht verplicht vóór een rioolaansluiting?
Niet overal.
De verplichte eis is de erkende inspectie van de particuliere afwatering waar de wettelijke inspectieplicht geldt. Cameratoezicht is een aparte diagnose- of kwaliteitscontrolemethode, tenzij de projectdocumenten of de bevoegde autoriteit specifiek camerabeelden vereisen.
Wie is verantwoordelijk voor de rioolaansluitingen in Vilvoorde?
RioPact is de rioolbeheerder die door de gemeente Vilvoorde is aangewezen. Aanvragen voor een rioolaansluiting en technische vragen dienen via de procedure van Vilvoorde/RioPact te worden ingediend.
Wat controleert de particuliere rioleringsinspecteur?
De inspecteur controleert of de riolering correct is aangesloten, of regenwater en afvalwater gescheiden zijn en of regenwater wordt opgevangen en hergebruikt in overeenstemming met de geldende voorschriften.
Wat gebeurt er als het systeem de inspectie niet doorstaat?
De inspecteur constateert de afwijkingen. De ontwikkelaar of eigenaar moet deze verhelpen en een herinspectie laten uitvoeren voordat hij een goedgekeurd keuringscertificaat ontvangt.
Kan DrainResQ het officiële inspectiecertificaat afgeven?
Alleen een erkende inspecteur die bevoegd is voor de wettelijke procedure, mag het officiële certificaat afgeven. DrainResQ kan ondersteuning bieden bij CCTV-inspecties, leidingdiagnose, ontstopping en kwaliteitscontrole voorafgaand aan de inspectie, tenzij het bedrijf zelf over die formele erkenning beschikt.
Plan een controle van de afwatering vóór de oplevering.
Een controle van de afwatering vóór de oplevering kan interne leidingproblemen aan het licht brengen voordat de aanleg van de tuin, bestrating, vloeren of de uiteindelijke oplevering het corrigeren ervan bemoeilijkt.
DrainResQ ondersteunt ontwikkelaars, aannemers en vastgoedeigenaren in Vilvoorde en omliggend Vlaams-Brabant met CCTV-inspectie, riooldiagnose, ontstopping en hogedrukreiniging.
Boek een rioolinspectie met CCTV-camera vóór de oplevering.
